Jest nagranie. Stoisz w lekkim rozkroku przed gryfem, chwytasz go szerokim chwytem. W pierwszej sekundzie wydaje Ci się, że to zatrzymane zdjęcie. Ale potem następuje szarpnięcie z ziemi, eksplozja bioder i natychmiastowe zejście w dół. Nie widziałeś momentu przejścia. Sztanga z ciężarem 177 kilogramów po prostu znalazła się nad głową, a zawodnik o twarzy bez emocji siedzi już w głębokim przysiadzie. Oglądasz to jeszcze raz i jeszcze raz, żeby złapać ten ułamek sekundy, w którym mężczyzna znika pod ciężarem ponad dwukrotnie większym od masy jego ciała. Nazywa się Lu Xiaojun i nie ma drugiego takiego sztangisty w historii.
Kim jest Lu Xiaojun
Lu Xiaojun, zapisywany przez federację jako Lyu Xiaojun, urodził się 27 lipca 1984 roku w Qianjiang w chińskiej prowincji Hubei. Ma 172 centymetry wzrostu, a przez większą część kariery startował w kategorii do 77 kilogramów. Gdy w 2018 roku Międzynarodowa Federacja Podnoszenia Ciężarów przetasowała kategorie wagowe, przeszedł do limitu 81 kilogramów i dalej wygrywał.
Jego kolekcja medali nie mieści się w jednej gablocie. Mistrz olimpijski z Londynu 2012 (kategoria 77 kg) i z Tokio 2020 (kategoria 81 kg) to tylko wierzchołek góry. Do tego pięć tytułów mistrza świata: trzy w „siedemdziesiątce siódemce” (2009, 2011, 2013) i dwa w „osiemdziesiątce jedynce” (2018, 2019). W ciągu jedenastu lat siedem razy stawał na najwyższym stopniu podium najważniejszych zawodów globu. W sportach siłowych taka seria oznacza nie talent, nie przypadek, a obsesyjną powtarzalność na sali treningowej.
Rekordy świata i liczby, które robią wrażenie
Suche liczby Lu Xiaojuna czyta się jak listę rzeczy niemożliwych do powtórzenia. 177 kilogramów w rwaniu to rekord świata ustanowiony w 2016 roku, jeszcze w limicie 77 kilogramów.
W podrzucie dołożył jeszcze więcej: 207 kilogramów, rekord świata z 2019 roku w kategorii do 81 kilogramów. W dwuboju też jest na szczycie – 380 kilogramów z 2013 roku w limicie 77 kilogramów to do dziś najlepszy wynik w historii tej kategorii. Na mistrzostwach świata w 2019 wygrał kategorię 81 kilogramów dwubojem 378 kilogramów.
177 kilogramów rwania to ponad dwukrotność masy ciała zawodnika ważącego około 77 kilogramów. Nie „mniej więcej”, tylko dwa i trzy dziesiąte razy tyle co on sam.
Tokio 2020: złoto w wieku 37 lat
Tokio 2020, rozegrane w 2021 roku, to nie romantyczna historia o ostatnim tańcu przed emeryturą. Lu Xiaojun wygrał kategorię do 81 kilogramów cztery dni po swoich 37. urodzinach. Między pierwszym olimpijskim złotem w Londynie a drugim w Tokio minęło dziewięć lat. Dziewięć lat na szczycie w sporcie, gdzie karierę kończy się zwykle przed trzydziestką.
W sportach siłowych szczyt formy przychodzi później niż w sportach szybkościowych. Eksplozywność spada szybciej, siła maksymalna trzyma się latami, jeśli tylko reszta się zgadza. Długowieczność w sporcie bierze się z regeneracji i z rozsądnego dawkowania ciężkich prób – nie z dokładania za wszelką cenę. Po 40. roku życia dokładasz więcej snu, rzadziej wchodzisz powyżej 90 procent maksu i dokładasz mobilności przed treningiem. Oglądając triumf Chińczyka w Tokio, trudno o lepszą reklamę tej filozofii.
Rio 2016 i medal, którego nie przyznano
W Rio de Janeiro w 2016 roku Lu Xiaojun zdobył srebro w kategorii do 77 kilogramów z wynikiem 379 kilogramów w dwuboju. Przegrał wtedy z Nijatem Rahimovem z Kazachstanu. W 2022 roku Rahimov został zdyskwalifikowany za manipulacje przy próbkach dopingowych, a jego wyniki z Rio anulowano.
Złoto z tamtej kategorii do dziś pozostaje nieprzyznane. Medale nie zostały rozdzielone na nowo, Lu Xiaojun nie dostał krążka z lepszego kruszcu, a w oficjalnych zestawieniach wciąż widnieje jako wicemistrz. To ten kontekst, o którym nie mówi się przy okazji liczenia medali olimpijskich, a który zmienia obraz tamtego konkursu. Gdyby sprawiedliwości stało się zadość, miałby dziś trzy złota olimpijskie zamiast dwóch.
Czego można się nauczyć z jego rwania
W rwaniu ciężar nie jest wyciskany w górę, tylko wciągany pod sztangę. Liczy się to, jak szybko schodzisz pod gryf, a nie jak wysoko go wyrzucisz. Pozycja odbioru to nic innego jak overhead squat z pełnym zakresem ruchu. Bez tej pozycji nie ma o czym rozmawiać, niezależnie od siły ciągu czy mocy bioder.
Trening sztangistów opiera się na wielu podejściach z umiarkowanym ciężarem i na powtarzalności ruchu, a nie na pojedynczych bojach na maksa. Dla osoby trenującej rekreacyjnie wniosek jest prosty: technika i powtarzalność przed ciężarem. Rwania uczysz się z kijem od szczotki i z pustym gryfem. Nie z ciężarem, który wrzucisz na sztangę, bo „pusto na siłowni to wstyd”. Byłem na warsztatach weightliftingu Dmitry’ego Klokova i jego sposób nauki rwania z wąskim rozstawem stóp u niewielu moich podopiecznych się sprawdził. Bardziej przekonują mnie wzorce Grega Everetta z Catalyst Athletics, gdzie nacisk kładzie się na progresję pozycji i mobilność obręczy barkowej zamiast na próby siłowe.
Oglądając Lu Xiaojuna, oglądasz nie rekordy, tylko ich skutek uboczny. Człowieka, który przez dwie dekady robił to samo, tylko coraz dokładniej.
Zdjęcia: Lu Xiaojun podczas wywiadu, fot. Yilin Yang, licencja CC BY 3.0, Wikimedia Commons; Lu Xiaojun w dolnej pozycji rwania, fot. Ccar1278458, licencja CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.
Czytaj też: Najbardziej utytułowani zawodnicy CrossFit – rekordy Games.
Często zadawane pytania
Ile złotych medali olimpijskich ma Lu Xiaojun?
Dwa: z Londynu 2012 w kategorii do 77 kilogramów i z Tokio 2020 w kategorii do 81 kilogramów. W Rio de Janeiro w 2016 roku zdobył srebro, a złoto z tamtej kategorii pozostaje nieprzyznane po dyskwalifikacji zwycięzcy.
Jakie rekordy świata ustanowił Lu Xiaojun?
W rwaniu 177 kilogramów w 2016 roku w kategorii do 77 kilogramów, w podrzucie 207 kilogramów w 2019 roku w kategorii do 81 kilogramów i w dwuboju 380 kilogramów w 2013 roku w kategorii do 77 kilogramów.
W jakim wieku Lu Xiaojun wygrał igrzyska w Tokio?
Miał 37 lat. Konkurs w kategorii do 81 kilogramów rozegrano cztery dni po jego 37. urodzinach, a od pierwszego złota olimpijskiego w Londynie minęło dziewięć lat.